Người Thái ở Nghệ An bao
gồm các nhóm Tày Mường (còn gọi là Tày Chiềng, Hàng Tổng), Tày Thanh, Tày Mười.
Đặc điểm về tấm váy của người phụ nữ Nghệ An được nêu trong bài viết này cơ bản
là liên quan đến nhóm Thái Tày Mường- còn các nhóm Thái khác xin được đề cập
đến ở một số bài viết khác khi có dịp... Nói chung, phụ nữ dân tộc Thái ở miền
Tây Nghệ An thường hay thêu hình rồng trên váy. Một chiếc váy nhuộm chàm được
phân chia thành hai phần rõ rệt: phần cao hơn được để nguyên với màu chàm đặc
trưng, còn phần thấp hơn được thêu thùa rất cẩn thận, công phu và trang trí
bằng các hình ảnh hoặc đường nét phần nào mang tính cách điệu. Các hình đó có
thể là những đường nét khó hiểu, cần phải đầu tư thời gian và công sức mới có
thể tìm ra ý nghĩa của chúng; đó cũng có thể là hình của một vài loại lá cây
quen thuộc như lá cau, lá dừa, lá rau bợ...; đó cũng có thể là hình ảnh của
bông hoa, của mặt trời...; đó cũng có thể là hình tượng các con vật như hươu,
nai, hổ, voi, và cả hình tượng rồng...
Thứ Ba, 1 tháng 3, 2016
Thứ Năm, 7 tháng 1, 2016
Thứ Ba, 1 tháng 9, 2015
Vía trâu nâng vía chủ
Trâu
trong đàn đông đúc và khỏe
Ngày
yên ả chẳng ai đánh mắng
Trâu
mộng to đang lớn
Hai
tai bằng tấm giát
Mặt
trâu bằng mâm mây
Chót
đuôi bằng bụi sậy
Xương
chậu bằng nồi hông
Hai
cái sừng nhọn đẹp như cựa gà
Vươn
vai ngang cành sấu
Khéo
léo khi đi ruộng
Kéo
cày không gãy bắp
Bừa ven ruộng nhịp nhàng
Vía trên đầu làm gốc
Vía trên đầu thì
vào làm gốc
Vía miệng đi vào
miệng ăn cá
Vía mắt vào trong
mắt cho sáng
Vía tai vào trong
để lắng nghe
Vía mũi vào trong
mũi cho thông
Vía răng vào với
hàm nhuộm đen lấp lánh
Vía vai vào với
vai hai ngả
Vía eo vào với eo
nần nẫn
Vía dạ vào trong dạ lâng lâng...
Vui đón Cụ Hồ
Mẹ đi nương sao lâu về?
Bố đi làm ruộng sao muộn thế chưa về?
Hay là mải vui hội bạn không nhớ con ở nhà?
Con ăn cơm ngó ra cửa trông mong
Con ăn cá ngó ra cầu thang chờ đợi
Thấy mọi người ở bản xôn xao đi lại
Tóc trên đầu chưa kịp búi cũng có
Đổ xôi ra cái rá mà quên quạt cũng có
Con nhỏ đang bú bế con ra đường cũng có
Bà già chống gậy đi qua dưới gầm sàn
Bà đi qua mà quên không dắt theo cháu
Cháu gọi theo bà cũng không dừng
Người đi qua lũ lượt như đàn bướm
Ấy là họ nghe tin Cụ Hồ kính yêu về thăm bản
mường ta…
Xây dựng bản mường
Cầm dây bản
đừng cho vàng úa
Cầm dây mường
chớ để héo mòn
Đã thành chủ
của dân cả mường
Đối xử tốt như
con chim cuốc
Đối xử khôn như
con chim yểng
Minh bạch như
mặt trời
Mát rượi như
nước nguồn
Mong cho biết
lột như con nhện
Mong cho sáng dịu như ánh trăng rằm…
Xuống ngồi núi trâu
Ông Chò Lỉ
xuống trần dọn mương
Ông Chò Lướng
xuống mường dọn bản
Ông Càu Càn đi
khai ruộng lớn
Ông đi khai được
đống cây lau cây lách đầy vác
Ông đi dọn được
đống cây "phạch" lút đầu
Lúc ấy Bôn Then
lại đưa người đến
Then chủ lại
đưa người xuống
Lò Anh xuống
ngồi ngự
Lò Ỳ xuống
ngồi mường
Căm Thướng
xuống ngồi bản
Chủ Căm Lạn
xuống ngồi Núi Trâu...
Thứ Hai, 3 tháng 8, 2015
Chữ Thái Qùy Châu từ một kí tự qua nghiên cứu của M.Ferlus
1. Về chữ Thái ở Nghệ An
Được biết, trong quá trình lịch
sử, nhiều bộ lạc Thái đã di cư đến những vùng khác nhau của bán đảo Đông Dương
vào những thời kỳ khác nhau và theo những nhóm khác nhau. Một nhóm trở thành
người Shan ở Myanma, một nhóm khác trở thành người Xiêm ở Thailand; một nhóm
khác trở thành người Lào và những người Thái với tên gọi bộ lạc khác nhau ở
miền Bắc Việt Nam, nam Trung Quốc và cả ở đảo Hải Nam. Khác với nhóm người Shan
ở Myanma, người Thái ở miền Bắc Việt Nam và Nam Trung Quốc là những
người phần nào đã hoà trộn tự do với chủng tộc Môn- Khme.
Thứ Bảy, 18 tháng 7, 2015
Khen vò rượu ngon
Vị rượu đắng còn thêm vị ngọt
Ngọt như lóng mía già ở vườn bãi trên
Như quả chuối chín cây ở vườn phù sa bãi dưới
Hương rượu thoảng đến đàn bò
Bò say nằm lăn lóc cạnh phai
Hương rượu thoảng đến đàn trâu
Thấy trâu say nằm lổm ngổm trong chuồng
Thoảng vào con sóc, sóc thiếp đi bên chùm quả ngọt
Thoảng vào con cáo, cáo lịm đi cạnh chùm quả chua
Hương rượu thoảng đến cạnh người thương
Em ngã lăn
ra giường…
Thứ Ba, 14 tháng 10, 2014
Lời chúc cho ngôi nhà
(Chữ Thái Lai- Pao)
Trong lễ làm vía, ngoài lời chúc cho sức khỏe dành cho con người, thầy mo còn đọc thêm những „lời vía“ chúc cho ngôi nhà bền vững làm mái ấm che chắn cho chủ nhà
Lời vàng bạc
chúc cho ngôi nhà
Tạo chủ dựng
ba mươi lăm cột chôn
Sáu mươi lăm
cột dựng
Cây bậc cửa to
dài
Cây dầm dọc
rảnh rang
Cây dầm ngang
rui tựa
Mái tranh ngăn
mưa nắng
Tám mươi hàng
ken dày che sương
Gió đông thổi
đừng lay
Gió tây xô
không động
Gió đừng quật
gian trong
Gió đừng quét
gian ngoài
Dây lửa sét không giăng thành chớp…
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)






