Anh như rau dớn

Trích đoạn hát “nhuôn” nói lên nỗi niềm của chàng trai tâm sự với người yêu. Rằng chàng trai đang cố gắng khắc phục ngoại cảnh éo le để vươn lên nhưng chưa toại ý, mong người yêu nhớ ghi tình son sắt, rồi có ngày tình yêu của họ sẽ được như “vườn dưa non trải lá xanh ngời”…

Thân anh đây cũng thể cây rau dớn

Xòe lá non bên bờ suối chưa kịp sum suê

Muốn vươn cao mà cây lim cây chò trôi qua lại rạp

Ngọn vươn ngang bầu bạn cát mịn lại vùi chôn

Xin em hãy vui lòng dạo về chơi chốn cũ

Cho anh còn được dịp ghé thăm đóa hoa mường

Nhìn mưa rơi giăng vòng quanh chân núi

Nước suối dâng nước đỏ phù sa

Vườn dưa non trải lá xanh ngời

Cây mạ nhỏ vươn cao ngang bờ ruộng

Buồn nhớ em yêu- sợi tơ mảnh óng vàng…

Tiếng Thái: Nừng tôn cụt nọi

Xẩn chái nị cò chớ mở nừng

Cụt tăng tôn liệp nặm chắc cà lớ ngó

Dặc hính ngó cỏ lỉm tấng cỏ khó lảy lòng má pan

Nhọt khăm hưn piếng pạn xái òn má thổm

Chái xỏ nọng hày xổm chở lin lống đẻo pựn càu

Hơ ai đay lin bọc pỉ bọc tỏng mướng piếng lải lưa

Mói hển phổn tốc om mướng piếng lải hà

Chù ngà huôi hòng cạng pển thùm nóng đảnh

Chù néo phắc néo tảnh dù xuổn chốm ma

Chù tôn ca hướn nọng chốm chừn bản má

Tộc pớ kiêu chòn phọn đai lẹp chứa lưởng...

Anh nhìn thấy em

(Sưu tầm, lược dịch)

Anh nhìn thấy em như rái thấy con cá

Anh thấy em như quạ thấy trứng gà

Như con sóc rừng thấy bắp ngô

Như con gấu thấy tổ ong rừng

Gấu ăn mật ong ăn nhiều rồi cũng ngán

Anh gặp em trăm lần còn vương vấn em ơi!...

Tiếng Thái:   Ai hển nọng

Ai hển nọng khư nạc hển pả

Ai hển nọng khư cả hển xày

Ai hển nọng khứ này hển đưởi

Ai hển nọng khứ mưởi hển phâng

Mưởi hển phâng kí hẩng nhắng bừa

Ai hển nọng họi từa bo bừa bo ướn...

Anh có thành cánh ná

(Sưu tầm, trích dịch)

...Em ơi, anh có thành cánh ná

Cũng không đành ngắm bắn đàn nai

Quăng lưới xuống suối không bắt được nhiều cá

Anh nguyện nhằm tảng đá nơi cá khỉnh về vui

Đến khi lưới cũ rách không còn vướng cá

Xin em đừng cắt vụn lưới ra

Ná không nhắm trúng đàn nai em chớ cắt dây đi

Trâu không kéo được ách cày đừng cắt lìa dây óng

Tên nhọn không dùng xin chớ chẻ đôi…

Cái bánh sừng trâu

Là người Thái, hẳn không ai là không biết cái bánh sừng trâu. Sở dĩ cái bánh đó được gọi tên như thế vì nó có một đầu nhọn như cái sừng trâu, một đầu tù được buộc bằng lạt giang cho khỏi tuột… Tùy theo từng vùng, từng khu vực sinh sống mà người Thái gói bánh sừng trâu bằng lá đót hoặc lá dong, nhưng gói bằng lá dong là phổ biến nhất. Nguyên liệu để làm nên cái bánh sừng trâu hết sức đơn giản và dễ tìm

Nhập vong trong cách nghĩ của người Thái Nghệ An

(Ảnh từ internet)

“Nhập vong”, “áp vong”, “ngoại cảm”, “tìm hài cốt”… là những từ ngữ đã được sử dụng từ lâu, nhưng lại thấy xuất hiện nhiều trên báo chí và các phương tiện truyền thông gần đây. Cùng với các từ đó, người ta truyền nhau những thông tin cùng chiều hoặc trái ngược nhau về “nhà ngoại cảm” Phan Thị Bích Hằng, về việc công an khám xét nơi ở và bắt tạm giam “Cậu Thủy”…

Xã hội người Thái Nghệ An ghi nhận có ba đối tượng liên quan hoặc nhiều hoặc ít đến chuyện “nhập vong”- đứng đầu là thầy mo, thứ hai là những người “đột nhiên có khả năng ngoại cảm” và thứ ba là những người phụ nữ yếu vía.

Con gà cục tác...

(Ảnh từ internet)

“TÔ CẢY” cục tác lá chanh

“TÔ MÚ” ủn ỉn mua hành cho tôi

“TÔ MÁ” khóc đứng khóc ngồi

Mẹ ơi đi chợ mua tôi đồng riềng

“TÔ QUAI” nhìn ngả nhìn nghiêng

Rau trong vườn nhà

(Ảnh từ internet)

Lá em bé nhỏ tí ti

“XI LA” tên gọi đấy THÌ LÀ em

“PHẮC HỔM” cũng thể RAU DỀN

MỒNG TƠI- “PHẮC PẮNG” leo lên hàng rào

Ba mươi sáu thứ chim

(Ảnh từ internet)

Trên rừng ba sáu thứ chim

“NỘC CỐT” mặc áo của BÌM BỊP nâu

“NỘC THỐ” chim KHƯỚU bạc đầu

SẺ ĐỒNG- “NỘC CHỌC”, “XẢ LÀU”- VÀNG ANH

Tình duyên em gái bản

(Ảnh từ internet)

Quê em “MỌC KỊU”- SƯƠNG SA

LỜI “nhuôn” MÊ ĐẮM đượm đà “QUAM VON”

NÉM CÒN, rời hội “VÍT CON”

TRỒNG DÂU em đã “PỤC MON” ven nhà

Làm gì thì nói Mần chi...

(Ảnh từ internet)

ĂN CƠM thì nói “KIN KHÀU”

UỐNG NƯỚC- “KIN NẶM”, ĂN TRẦU- “KIN PU”

RỬA TAY thì nói “XUỔI MƯ”

“NẲNG”- NGỒI, “XÂNG”- ĐỨNG, còn “TƯ” là CẦM

“XỆT MA KHỜ”- NHÍCH LẠI GẦN

“VẠU”, “CHÀ” là KỂ, còn MẦN là “Ê”