Nhập vong trong cách nghĩ của người Thái Nghệ An

(Ảnh từ internet)

“Nhập vong”, “áp vong”, “ngoại cảm”, “tìm hài cốt”… là những từ ngữ đã được sử dụng từ lâu, nhưng lại thấy xuất hiện nhiều trên báo chí và các phương tiện truyền thông gần đây. Cùng với các từ đó, người ta truyền nhau những thông tin cùng chiều hoặc trái ngược nhau về “nhà ngoại cảm” Phan Thị Bích Hằng, về việc công an khám xét nơi ở và bắt tạm giam “Cậu Thủy”…

Xã hội người Thái Nghệ An ghi nhận có ba đối tượng liên quan hoặc nhiều hoặc ít đến chuyện “nhập vong”- đứng đầu là thầy mo, thứ hai là những người “đột nhiên có khả năng ngoại cảm” và thứ ba là những người phụ nữ yếu vía.

Con gà cục tác...

(Ảnh từ internet)

“TÔ CẢY” cục tác lá chanh

“TÔ MÚ” ủn ỉn mua hành cho tôi

“TÔ MÁ” khóc đứng khóc ngồi

Mẹ ơi đi chợ mua tôi đồng riềng

“TÔ QUAI” nhìn ngả nhìn nghiêng

Rau trong vườn nhà

(Ảnh từ internet)

Lá em bé nhỏ tí ti

“XI LA” tên gọi đấy THÌ LÀ em

“PHẮC HỔM” cũng thể RAU DỀN

MỒNG TƠI- “PHẮC PẮNG” leo lên hàng rào

Ba mươi sáu thứ chim

(Ảnh từ internet)

Trên rừng ba sáu thứ chim

“NỘC CỐT” mặc áo của BÌM BỊP nâu

“NỘC THỐ” chim KHƯỚU bạc đầu

SẺ ĐỒNG- “NỘC CHỌC”, “XẢ LÀU”- VÀNG ANH

Tình duyên em gái bản

(Ảnh từ internet)

Quê em “MỌC KỊU”- SƯƠNG SA

LỜI “nhuôn” MÊ ĐẮM đượm đà “QUAM VON”

NÉM CÒN, rời hội “VÍT CON”

TRỒNG DÂU em đã “PỤC MON” ven nhà

Làm gì thì nói Mần chi...

(Ảnh từ internet)

ĂN CƠM thì nói “KIN KHÀU”

UỐNG NƯỚC- “KIN NẶM”, ĂN TRẦU- “KIN PU”

RỬA TAY thì nói “XUỔI MƯ”

“NẲNG”- NGỒI, “XÂNG”- ĐỨNG, còn “TƯ” là CẦM

“XỆT MA KHỜ”- NHÍCH LẠI GẦN

“VẠU”, “CHÀ” là KỂ, còn MẦN là “Ê”

"Xuống mường hạ giới"- Truyền thuyết của đồng bào Thái Nghệ An

(Ảnh minh họa từ internet)

Kho tàng truyền thuyết, sử thi của đồng bào dân tộc thiểu số khá phong phú. Từ thời còn học phổ thông, tôi đã được làm quen với “Trường ca Đam San” của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Tiếp sau nữa có Sử thi “Đẻ đất đẻ nước” của dân tộc Mường, Truyền thuyết “Quám tố mướng” của đồng bào Thái vùng Tây Bắc. Và, mặc dù là người Thái Nghệ An, gần chục năm trở lại đây tôi mới được biết đến Truyền thuyết “Xuống mường hạ giới”, huyền thoại “Khủn Tưởng- Khủn Tinh” và Sử thi “Khun Chương” của đồng bào Thái vùng Tây Bắc Nghệ An.

Học chữ Thái Qùy Châu (Bài 8)

HỌC CHỮ THÁI QUA FACEBOOK- HỆ CHỮ THÁI QUỲ CHÂU

Trong các bài trước, các bạn đã được biết hầu hết tất cả các “thủ thuật” (quy luật) để ghép vần cho chữ Thái Qùy Châu. Phần sau đây giới thiệu tiếp những quy luật còn lại.

1) Các từ trùng tên của vần.

Trong tiếng Việt, ta thấy có những từ trùng với tên của vần như: ăn, ai, én, in, im

ắng, uống, ổi, yên ổn, v.v…

Trong tiếng Thái Qùy Châu cũng có các từ mang tính chất như thế, ví dụ như: ai

(anh), ọc (ra), áu (lấy), ùn (ấm), áy (ho), v.v…

Tuy nhiên khi viết các từ này bằng chữ Thái Lai- Tay, quy ước là phải thêm chữ ỏ (có hình thức như một hình vòng cung, còn gọi là phụ âm giả) vào đằng trước.

Mỏ tôm Xiềng Lằm

(Ảnh từ internet)

Ngày xưa ở bản Xiềng Lằm (Mường Mặt) có một bà già đi chăn vịt ở một khúc sông trên nguồn sông Nậm Nơn. Bà vừa đi vừa hát khe khẽ những bài mo cho vui, nào ngờ có một người đàn ông lạ, đẹp lão, hiền từ xuất hiện, nghe được những bài mo của bà

Sách "Tốp Lai" của người Thái

Trong ảnh: Ông Vi Văn Biến đang nói về sách “Tốp Lai” với khách

“Tốp Lai” là một cuốn sách chữ Thái (tiếng Thái: Tốp = vỗ tay vào nhau; Lai = chữ), dùng để đoán những bí ẩn riêng tư của một con người. Cách sử dụng sách “tốp Lai” cũng na ná như cách bói Kiều của người Kinh ở các vùng miền xuôi!